EUDR w Polsce: co właściciele lasów muszą załatwić do 30 grudnia 2026 r.

Czym jest EUDR (rozporządzenie w sprawie wylesiania)

EUDR to rozporządzenie (UE) 2023/1115 w sprawie produktów niepowodujących wylesiania, zmienione rozporządzeniem (UE) 2025/2650. Dla drewna wymaga, aby zostało pozyskane zgodnie z polskim prawem i aby działka nie została wylesiona po 31 grudnia 2020 r. Zgodność wykazuje się w drodze należytej staranności — oświadczeniem składanym w systemie informacyjnym UE (IS EUDR), za które otrzymuje się numer referencyjny (identyfikator) oraz numer weryfikacyjny.

Polska ustawa wdrażająca (projekt UC101 Ministerstwa Klimatu i Środowiska z kwietnia 2026 r.) wyznacza jako organ właściwy dla drewna Inspekcję Ochrony Środowiska (wojewódzcy inspektorzy i GIOŚ), a koordynatorem jest minister właściwy do spraw środowiska. We wrześniu 2026 r. ustawa była jeszcze projektem — samo rozporządzenie obowiązuje jednak bezpośrednio, niezależnie od ustawy.

Kto składa oświadczenie i do kiedy

• Oświadczenie składa pierwszy podmiot wprowadzający drewno na rynek UE — z reguły właściciel lasu, który sprzedaje drewno tartakowi lub skupowi. Kto sprzedaje drewno, jest „podmiotem” w rozumieniu rozporządzenia, także jako osoba fizyczna.
• Termin 30 grudnia 2026 r. obowiązuje dla drewna niezależnie od wielkości podmiotu — także osoby fizyczne oraz mikro- i małe przedsiębiorstwa. Odroczenie do 30 czerwca 2027 r. dotyczy tylko produktów spoza załącznika do rozporządzenia EUTR: art. 38 ust. 3 rozporządzenia wyłącza z odroczenia produkty objęte tym załącznikiem, m.in. drewno okrągłe i opałowe. Strona MKiŚ podaje jedynie ogólne terminy — nie należy polegać na terminie czerwcowym.
• Deklarację składa się raz, przed pierwszą sprzedażą drewna po 30 grudnia 2026 r.; zachowuje ważność, a aktualizuje się ją tylko przy istotnej zmianie (nowa działka, inny kod HS).
• Tartaki i handlowcy na dalszych etapach łańcucha nie składają własnego oświadczenia — niezależnie od wielkości (zmiana rozporządzenia z grudnia 2025 r.). Bezpośredni nabywca musi zebrać numer referencyjny lub identyfikator deklaracji, przechowywać go 5 lat i przekazywać dalej; większe firmy (nie-MŚP) muszą jedynie zarejestrować się w systemie UE. Projekt ustawy wymaga ponadto podawania identyfikatora deklaracji w każdej ofercie i w dokumentach sprzedaży.
• Rozporządzenie (art. 4a) pozwala państwu członkowskiemu zastąpić deklarację małych właścicieli danymi z własnych baz; w polskim projekcie ustawy takie rozwiązanie (przez ARiMR) przewidziano tylko dla bydła i soi, nie dla drewna. Należy liczyć się z tym, że deklarację składa się samodzielnie lub przez pełnomocnika.
• Pozyskanie na własne potrzeby (opał do własnego gospodarstwa) nie jest wprowadzaniem do obrotu — oświadczenie nie jest do tego potrzebne.

Legalność pozyskania: UPUL, cechowanie i świadectwo legalności

Dowodem legalności pozyskania są w Polsce dokumenty, które i tak są potrzebne do wywozu drewna z lasu. W lasach prywatnych drewno pozyskuje się zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu (UPUL) lub inwentaryzacją stanu lasu, a zgodnie z art. 14a ust. 3 ustawy o lasach drewno pozyskane w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa cechuje starosta — lub, na podstawie porozumienia z art. 5 ust. 3, nadleśniczy — i wystawia właścicielowi świadectwo legalności pozyskania drewna. Wniosek o cechowanie składa się w starostwie lub w nadleśnictwie sprawującym nadzór nad lasami niepaństwowymi.

Świadectwo legalności pozyskania drewna to dokument, który przedkłada się przy kontroli — jego numer można też podać w deklaracji jako informację dodatkową. Warto zachować także faktury i umowy: sama deklaracja nie zawiera daty pozyskania.

Geolokalizacja działki — punkt albo poligon

Działką w rozumieniu rozporządzenia może być działka ewidencyjna; sąsiadujące działki jednego właściciela można połączyć w jedną. Przy lesie do 4 ha wystarczy jeden punkt (z reguły środek działki), przy większej powierzchni poligon obejmujący wydzielenie lub oddział. Współrzędne podaje się w szerokości i długości geograficznej (WGS 84) z co najmniej sześcioma miejscami po przecinku; poligon może obejmować tylko grunty, do których przysługuje Państwu tytuł prawny.

Współrzędne można uzyskać w terenie telefonem z GPS albo z publicznych map: geoportal.gov.pl pokazuje granice działek ewidencyjnych nad ortofotomapą i ma narzędzie odczytu współrzędnych w WGS 84, a Bank Danych o Lasach (bdl.lasy.gov.pl, moduł „Mapa lasów prywatnych”) — wydzielenia leśne. Do systemu UE wprowadza się je ręcznie, rysuje na mapie albo wczytuje jako plik GeoJSON.

Dokładnie to robi Timberlog: punkt zapisuje się jednym dotknięciem w telefonie bezpośrednio w formularzu dokumentu pozyskania (w aplikacji: „pozwolenie”), poligon można zaimportować jako GeoJSON, a przy przygotowaniu deklaracji aplikacja eksportuje geolokalizację jako GeoJSON gotowy do wczytania.

Uproszczona deklaracja — co zawiera

Mikro- i małe podmioty pierwotne z krajów niskiego ryzyka (wszystkie państwa UE; Polska jest na liście niskiego ryzyka wg rozporządzenia 2025/1093) składają zamiast oświadczenia do każdej dostawy jedną deklarację obejmującą całe drewno wprowadzane do obrotu — raz, z szacowaną roczną ilością. Po złożeniu otrzymuje się identyfikator uproszczonej deklaracji (odpowiednik numeru referencyjnego) i numer weryfikacyjny, które przekazuje się kupującemu.

• nazwa lub imię i nazwisko, adres oraz identyfikator: osoba fizyczna — imię, nazwisko i data urodzenia; przedsiębiorca — NIP (EORI tylko przy imporcie lub eksporcie)
• kod HS/CN z podpozycją według gatunku i grubości (drewno okrągłe 4403: np. 4403 23 świerk/jodła ≥ 15 cm, 4403 21 sosna, 4403 93 buk, 4403 91 dąb; drewno opałowe 4401) i nazwa handlowa; system UE prosi też o szacunek masy netto w kg
• gatunki z pełną nazwą naukową (system podpowiada tylko nazwy łacińskie — Pinus sylvestris, Picea abies, Fagus sylvatica …) i szacowana roczna ilość w m³; ilość może być łączna dla wszystkich gatunków
• kraj produkcji: Polska
• geolokalizacja działki: punkt ze współrzędnymi (do 4 ha) lub poligon/GeoJSON (większa powierzchnia); mikro- i małe podmioty mogą zgodnie z art. 4a ust. 5 podać zamiast współrzędnych adres pocztowy działek lub gospodarstwa, jeśli jednoznacznie wskazuje położenie
• numer świadectwa legalności pozyskania drewna jako dowód legalności (informacja dodatkowa)

Złożenie krok po kroku

1. 1

   Rejestracja w systemie informacyjnym UE (IS EUDR/TRACES) jako podmiot — rola dla mikro- i małych podmiotów pierwotnych (w systemie po angielsku „EUDR Micro & Small Primary Operator”). Potrzebne jest konto EU Login z uwierzytelnianiem dwuskładnikowym przez aplikację EU Login Mobile (SMS nie jest już obsługiwany); jako identyfikator podaje się NIP, a osoba fizyczna imię, nazwisko i datę urodzenia. Po zatwierdzeniu roli należy się wylogować i zalogować ponownie.

2. 2

   Przygotowanie świadectw legalności pozyskania drewna i geolokalizacji działek — zapisanych telefonem lub jako GeoJSON.

3. 3

   Wypełnienie uproszczonej deklaracji: dane podmiotu, podpozycja HS (np. 4403 21), gatunki, szacowana roczna ilość, działka (punkt lub wczytanie GeoJSON), numer świadectwa w informacjach dodatkowych.

4. 4

   Potwierdzenie i podpisanie deklaracji. Identyfikator pojawia się po chwili na liście deklaracji; numer weryfikacyjny w deklaracji jest ukryty za ikoną oka — należy zapisać oba (w Timberlogu: „Złożyłem”).

5. 5

   Przekazanie identyfikatora i numeru weryfikacyjnego kupującemu przy sprzedaży oraz przechowywanie ich co najmniej 5 lat razem z fakturami.

6. 6

   Gdy przybędzie działka z nowym świadectwem albo rozpocznie się sprzedaż innego rodzaju towaru (inny kod HS), deklarację aktualizuje się w systemie UE (przycisk Update) — identyfikator pozostaje.

Pełnomocnik: tartak lub zrzeszenie może złożyć deklarację w Państwa imieniu

Właściciel lasu będący osobą fizyczną lub mikroprzedsiębiorcą może pisemnie upoważnić podmiot z dalszego ogniwa łańcucha dostaw (tartak, skup, zrzeszenie właścicieli lasów, zakład usług leśnych), aby złożył deklarację w jego imieniu. Odpowiedzialność za to, że drewno pochodzi ze wskazanych działek i zostało pozyskane legalnie, pozostaje po stronie właściciela — a pełnomocnik potrzebuje tych samych danych: gatunków, ilości, kodu HS i geolokalizacji.

Jak pomaga Timberlog

Timberlog ma moduł EUDR dopasowany właśnie do tej procedury: wpisuje się dokument pozyskania (świadectwo legalności lub numer UPUL; w aplikacji „pozwolenie”), geolokalizację zapisuje jednym dotknięciem albo importuje jako GeoJSON, a aplikacja przy każdym pomiarze automatycznie ewidencjonuje pozyskanie pod aktywnym dokumentem — data, gatunek, metry sześcienne, sztuki, także bez dostępu do sieci. Aplikacja przygotowuje deklarację w niecałe 5 minut: podpozycje HS, szacowana ilość w m³ i kg, geolokalizacja w kolejności pól systemu UE; GeoJSON eksportuje w WGS 84 do wczytania. Gdy później coś się zmieni, aplikacja przypomni o aktualizacji.

Ewidencja jest bezpłatna przez cały sezon (wpisywanie dokumentów, automatyczna ewidencja, podgląd deklaracji); płatny jest tylko eksport danych do deklaracji. Numery referencyjne — własne i od dostawców — przechowuje sejf z widocznym terminem 5 lat.